Omzet, winst en marge: het verschil

Omzet, winst en marge worden in gesprekken vaak door elkaar gebruikt, terwijl het drie verschillende getallen zijn. Het verschil bepaalt of je een goed jaar had, en het verklaart waarom een groeiende omzet niet automatisch meer winst betekent. Hieronder staan ze een voor een.

Wat is omzet?

Omzet is de opbrengst uit de goederen of diensten die je in een periode hebt geleverd, zonder btw. De btw die je op je facturen zet, ontvang je niet voor jezelf: die draag je af en is geen opbrengst. En volgens het toerekeningsbeginsel telt een opbrengst in het jaar waarop ze betrekking heeft, niet in het jaar waarin het geld binnenkomt.

• •Btw die je aan klanten in rekening brengt: die draag je af en is geen opbrengst.
• •Een privéstorting die je zelf in de onderneming stopt: die verhoogt je eigen vermogen, het is geen opbrengst.
• •Geld dat je leent: dat is een schuld, geen omzet.

De begrippenlijst zet omzet, inkoopwaarde en brutomarge als losse termen naast elkaar; hier gaat het om hoe ze samenhangen.

Wat is winst?

Winst is wat er overblijft als je de kosten van die opbrengsten aftrekt. Er zijn meerdere soorten winst, en dat is precies waar het misgaat als iemand zegt dat hij "veel omzet heeft gedraaid".

• •Brutowinst of brutomarge: de omzet min de inkoopwaarde van de omzet — wat er overblijft vóór de bedrijfskosten.
• •Bedrijfsresultaat: de brutomarge min de bedrijfskosten, zoals personeel, huisvesting, vervoer, afschrijvingen en overige kosten.
• •Nettoresultaat: wat overblijft na alle baten en lasten, inclusief financiële baten en lasten en, bij een bv, de vennootschapsbelasting. Dat is de winst die naar je eigen vermogen gaat.

Hoe die soorten in je jaarrekening onder elkaar staan, zie je bij balans en winst-en-verliesrekening: daar staat ook hoe het resultaat aansluit op je eigen vermogen.

Wat is marge en hoe reken je hem uit?

De marge is het verschil tussen wat je ontvangt en wat het je kost. Je kunt hem als bedrag noemen of als percentage van de omzet; dat laatste maakt hem vergelijkbaar tussen jaren en tussen producten. De bekendste is de brutomarge:

• •Brutomarge in euro's = omzet min de inkoopwaarde van de omzet.
• •Brutomarge in procenten = brutomarge gedeeld door de omzet, keer 100.

Een hoge omzet zegt dus weinig over je marge. Verkoop je veel tegen een lage marge, dan kan een kleinere omzet met een hoge marge meer opleveren. Voor je eigen cijfers maakt het niet uit hoe je het noemt, als je maar hetzelfde getal gebruikt. De route om je jaarrekening zelf op te stellen staat bij jaarrekening opstellen.

Waarom het in de praktijk verwarrend is

De verwarring komt door twee dingen. Ten eerste worden de woorden door elkaar gebruikt: omzet en winst worden in gesprekken als hetzelfde behandeld, terwijl de een iets zegt over wat er binnenkomt en de ander over wat er overblijft. Ten tweede kan een groeiende omzet samengaan met een dalende winst: als je tegen een lagere marge verkoopt of je kosten sneller stijgen dan je omzet, houd je per euro minder over.

In jaar 1 is de brutomarge 40% van de omzet; in jaar 2 nog maar 25%. De omzet stijgt met een vijfde, maar de marge per euro zakt zo ver weg dat het resultaat negatief wordt. Dat is het patroon achter de klacht dat de omzet groeit en de winst daalt.

Kort samengevat: omzet is wat er binnenkomt, winst is wat er overblijft en de marge is de verhouding tussen die twee. Kijk bij een goed jaar dus niet alleen naar de omzet, maar ook naar de marge en de kosten.