Begrippenlijst jaarrekening: 55 termen van A tot Z
Van activa tot vordering: de termen die je tegenkomt bij het opstellen van een jaarrekening, in gewone taal uitgelegd. Elke uitleg is één of twee zinnen, met een verwijzing naar waar je er meer over leest.
Balans
De balans laat zien wat je op één moment bezit en schuldig bent. Beide kanten zijn altijd gelijk.
- Balans
- Overzicht van de bezittingen (activa) en de schulden plus eigen vermogen (passiva) op de balansdatum. Balans opstellen →
- Activa
- De bezittingen: vaste activa, voorraden, vorderingen en liquide middelen.
- Passiva
- Het eigen vermogen, de voorzieningen en de schulden.
- Vaste activa
- Bezittingen die langer dan een jaar meegaan, zoals een pand, machines, inventaris of bedrijfsauto.
- Vlottende activa
- Bezittingen die binnen een jaar geld worden: voorraden, vorderingen en liquide middelen.
- Debiteuren
- Klanten die jou nog moeten betalen. Oninbare vorderingen →
- Crediteuren
- Leveranciers die jij nog moet betalen.
- Afschrijving
- De kosten van een bedrijfsmiddel verdelen over de jaren dat je het gebruikt. Het verlaagt tegelijk de boekwaarde op de balans. Afschrijving berekenen →
- Boekwaarde
- De aanschafprijs van een bedrijfsmiddel min de afschrijvingen tot nu toe.
- Voorziening
- Een bedrag op de balans voor een verplichting waarvan de omvang of het moment nog onzeker is, bijvoorbeeld een pensioen- of garantieverplichting. Voorbeeld: oninbare vorderingen →
- Werkkapitaal
- De vlottende activa min de kortlopende schulden: het geld dat je op korte termijn tot je beschikking hebt.
- Balansdatum
- De datum waarop de balans is opgemaakt, meestal 31 december.
Resultaat
De winst-en-verliesrekening zet de opbrengsten van een periode tegenover de kosten van diezelfde periode.
- Winst-en-verliesrekening
- Overzicht van de opbrengsten en de kosten over het boekjaar. Winst-en-verliesrekening →
- Omzet
- De opbrengst uit geleverde goederen of diensten, zonder btw. Btw die je ontvangt is geen omzet.
- Inkoopwaarde van de omzet
- Wat de goederen die je hebt verkocht jou hebben gekost. Voorraad waarderen →
- Brutomarge
- De omzet min de inkoopwaarde: wat er overblijft vóór de bedrijfskosten.
- Bedrijfsresultaat
- De brutomarge min de bedrijfskosten (personeel, huisvesting, vervoer, afschrijvingen en overige kosten).
- Resultaat
- De winst of het verlies dat overblijft na alle baten en lasten, inclusief financiële baten en lasten en (bij een BV) de vennootschapsbelasting.
- Kosten
- Uitgaven die in dit boekjaar ten laste van het resultaat komen.
- Investering
- Een uitgave voor een bedrijfsmiddel dat je langer gebruikt. Je boekt hem op de balans en schrijft hem af; het is dus niet in één keer een kostenpost.
- Toerekeningsbeginsel
- Baten en lasten toerekenen aan het jaar waarop ze betrekking hebben, niet aan het jaar waarin het geld binnenkomt of weggaat.
- Privéonttrekking
- Geld dat je als ondernemer aan de zaak onttrekt. Het is geen kostenpost: het verlaagt je eigen vermogen, niet je winst. Eenmanszaak →
- Storting
- Geld dat je zelf in de onderneming stopt. Het verhoogt je eigen vermogen en is geen opbrengst.
Eigen vermogen
Het eigen vermogen is wat er overblijft als je alle schulden van de bezittingen aftrekt.
- Eigen vermogen
- Bezittingen min schulden: de waarde die aan de onderneming toekomt. EV begin en EV eind →
- EV begin boekjaar
- Het eigen vermogen op de eerste dag van het boekjaar. Bij een eerste boekjaar is dat nul.
- EV eind boekjaar
- Het eigen vermogen op de balansdatum: de beginstand plus het resultaat, je stortingen en de overige mutaties, min je onttrekkingen en het dividend.
- Kapitaal
- Bij een eenmanszaak of VOF de post waar het saldo van je inleg, onttrekkingen en resultaat samenkomt.
- Winstreserve
- Ingehouden winst die in de onderneming blijft (bij een BV).
- Agio
- Het bedrag dat aandeelhouders bovenop de nominale waarde van de aandelen betalen (bij een BV).
- Dividend
- Winst die de BV aan de aandeelhouders uitkeert. Het is geen kostenpost maar een bestemming van het resultaat.
- Resultaatbestemming
- Wat er met het resultaat van het boekjaar gebeurt: toevoegen aan het eigen vermogen, uitkeren als dividend, of beide.
Fiscaal
De jaarrekening is niet hetzelfde als de aangifte. Deze begrippen komen vaak langs.
- Vennootschapsbelasting (VPB)
- De belasting over de winst van een BV of andere rechtspersoon. Jaarrekening BV →
- Inkomstenbelasting
- De belasting over de winst van een eenmanszaak of VOF, in box 1 van de aangifte.
- Fiscale winst
- De winst volgens de fiscale regels. Die kan afwijken van het commerciële resultaat in de jaarrekening.
- Permanent verschil
- Een verschil tussen commerciële en fiscale winst dat nooit verdwijnt, bijvoorbeeld niet-aftrekbare kosten. Jaarrekening en aangifte →
- Tijdelijk verschil
- Een verschil dat later omkeert, bijvoorbeeld een afschrijving die fiscaal anders loopt dan commercieel.
- Goed koopmansgebruik
- De fiscale regels voor het bepalen van de winst, met een bestendige gedragslijn (artikel 3.25 Wet IB 2001). Grondslagen →
- Btw
- Omzetbelasting die je aan klanten in rekening brengt en afdraagt. Het is geen opbrengst en geen kostenpost.
- Ondernemersaftrek
- Aftrekposten in de aangifte inkomstenbelasting, zoals de zelfstandigenaftrek. Ze horen in de aangifte, niet in de jaarrekening.
Grondslagen en waardering
De grondslagen zijn de regels die je hebt gevolgd bij het maken van de cijfers.
- Grondslagen van waardering
- De regels die je volgt bij het waarderen van bezittingen en schulden en bij het bepalen van het resultaat. Grondslagen uitgelegd →
- Historische kosten
- Waarderen op wat iets heeft gekost, verminderd met afschrijvingen. De gebruikelijke grondslag in Nederland.
- Bestendigheid
- Dezelfde grondslagen van jaar op jaar gebruiken. Verander je toch, dan is dat een stelselwijziging die je moet vermelden en doorwerken in de vergelijkende cijfers.
- Vergelijkende cijfers
- De cijfers van het vorige boekjaar naast die van dit jaar, in dezelfde vorm en volgens dezelfde grondslagen.
- Toelichting
- Het deel van de jaarrekening waarin je per post uitlegt hoe het bedrag is opgebouwd en welke keuzes je hebt gemaakt.
- Materieel belang
- Of een post of afwijking groot genoeg is om de beoordeling van de lezer te beïnvloeden. Zo ja, dan moet hij erin of toegelicht worden.
Rechtsvorm en deponeren
Wat je moet opstellen en openbaar maken, hangt af van je rechtsvorm.
- Rechtspersoon
- Een BV of NV. Voor een rechtspersoon is het jaarrekeningrecht (Titel 9 Boek 2 BW) dwingend van toepassing.
- Titel 9 Boek 2 BW
- Het wettelijke kader voor de jaarrekening van rechtspersonen: welke stukken erin horen en hoe je waardeert. Jaarrekening BV →
- Deponeringsplicht
- De verplichting om de jaarrekening openbaar te maken bij KVK. Die geldt voor rechtspersonen, niet voor een eenmanszaak of VOF. Deponeren bij KVK →
- Publicatiestuk
- Het verkorte stuk dat je bij KVK deponeert: balans, beperkte toelichting en de deponeringsgegevens. Wat je openbaar maakt →
- Micro en klein
- Grootteklassen die bepalen hoeveel je moet publiceren. Micro- en kleine rechtspersonen mogen sterk inkorten.
- Bestuursverslag
- Een verslag van het bestuur over het boekjaar. Voor micro- en kleine rechtspersonen niet verplicht.
- Ondertekening
- Het ondertekeningsblok met plaats, datum en de naam van de bestuurder, de ondernemer of alle vennoten.
- Boekjaar
- De periode waarover je rapporteert, meestal een kalenderjaar.
- Afwijkend boekjaar
- Een boekjaar dat niet van 1 januari tot 31 december loopt, bijvoorbeeld van juli tot juni.
- Publicatietermijnen
- Vijf maanden om de jaarrekening op te maken, acht dagen na vaststelling om te deponeren, en dertien maanden als de vaststelling vertraagt. De termijnen →
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen omzet en winst?
Omzet is alles wat je in een periode hebt gefactureerd, zonder btw. Winst is wat daarvan overblijft nadat alle kosten, afschrijvingen en belastingen eraf zijn. Omzet zegt dus iets over de omvang van je bedrijf, winst over wat je eraan overhoudt.
Wat is het verschil tussen eigen vermogen en winst?
Winst is het resultaat over een periode; eigen vermogen is de waarde die op één moment aan de onderneming toekomt. Winst verhoogt het eigen vermogen, onttrekkingen en dividend verlagen het.
Wat is het verschil tussen kosten en een investering?
Een investering is een uitgave voor iets dat je langer dan een jaar gebruikt; je zet het op de balans en schrijft het in stukjes af. Kosten gaan direct ten laste van het resultaat van dit jaar.
Wat is het verschil tussen een voorziening en een schuld?
Bij een schuld weet je het bedrag en meestal ook wanneer je moet betalen, bijvoorbeeld een leveranciersfactuur. Bij een voorziening is het bestaan van de verplichting zeker, maar het bedrag of het moment nog niet — denk aan een garantieverplichting.
Wat betekent btw voor mijn jaarrekening?
Btw die je aan klanten in rekening brengt is geen omzet en btw die je betaalt is geen kostenpost. Je neemt alleen het saldo op dat je nog moet afdragen of terugkrijgt: als btw-schuld of als te vorderen btw.
Verder lezen
- Jaarrekening opstellen: stap voor stapDe hele route van administratie tot ondertekening.
- Balans en winst-en-verliesrekeningDe twee overzichten waar deze begrippen bij horen.
- KennisbankAlle artikelen op een rij.
Zelf je jaarrekening opstellen?
Doorloop de wizard, controleer je cijfers en download de jaarrekening en de KVK-publicatiestukken als PDF. € 60,44 per boekjaar, eenmalig.
Deze begrippen zijn algemeen uitgelegd. Voor je eigen situatie zijn je administratie en de regels van KVK en de Belastingdienst bepalend. ZelfJaarrekening.nl is een hulpmiddel en geen accountantskantoor; aan deze uitleg kun je geen rechten ontlenen.